1 maja 1979 roku, z inicjatywy ówczesnych władz miasta oraz wieloletniego dyrektora dawnego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, Tadeusza Kluczka, wyruszył na trasę pierwszy autobus komunikacji miejskiej. Jak wówczas pisano, powiększył się zakres działania przedsiębiorstwa o usługi przewozowe dla ludności Sochaczewa i sąsiadujących gmin.
Powstała komunikacja miejska liczyła sześć linii obsługiwanych przez autobusy San, łącząc zlokalizowane na krańcach miasta duże zakłady przemysłowe, takie jak Zakłady Włókien Chemicznych „Chemitex”, Ceramika Budowlana Boryszew, Boryszew-ERG, Energomontaż czy Ceramika Plecewice. Pierwsze Sany i Jelcze, zwane ogórkami, zastąpiono w latach 80. ubiegłego wieku Jelczami M-11 oraz używanymi, ale w dobrym stanie technicznym, sprowadzonymi z zagranicy duńskimi Dabami. W pamięci mieszkańców pozostały one jako wzór wygodnego i solidnie wykonanego autobusu.
Przełom ustrojowy w Polsce spowodował rozwój samorządności lokalnej, co znalazło odzwierciedlenie w przekształceniu 1 lipca 1996 roku przedsiębiorstwa państwowego w zakład budżetowy - Zakład Usług Komunalnych. Jednym z jego składowych stał się Oddział Komunikacji Miejskiej. Dyrektorem ZUK został Sławomir Dąbrowski.
Największą świetność MZK przeżywał w latach 90., kiedy to sprzedaż biletów kształtowała się na poziomie 2,5 mln rocznie (najwięcej w 1993 roku).
Względną samodzielność ta istotna społecznie dziedzina, jaką jest transport zbiorowy, uzyskała dopiero 1 lipca 2001 r., kiedy to ze zlikwidowanego ZUK, uchwałą rady miejskiej utworzono Zakład Komunikacji Miejskiej.
Zakład Komunikacji Miejskiej przejął od ZUK szesnaście autobusów, w tym trzy Solarisy Urbino 9 z 2000 roku, trzy duńskie Daby z 1979 i 1981 r. oraz dziesięć Jelczy M-11. W 2004 roku dokupiono dwa Jelcze M-081, niewielkie autobusy nazywane przez pasażerów „koziołkami”, które przyczyniły się do rozszerzenia zasięgu komunikacji miejskiej na obszary oddalone od centrum. W 2004 roku uruchomiono, obsługiwane między innymi przez te autobusy, linie do Kątów i Kuznocina (linia nr 9) oraz firmy Mars (linia nr 1). Gdy „koziołki” przejechały po 1,3 mln km, w 2020 roku przeznaczono je do likwidacji.
Przez pierwszych dziewiętnaście lat ZKM kierował Krzysztof Sieczkowski, natomiast od sierpnia 2020 roku dyrektorem jest Beata Furman.
Działem księgowo-administracyjnym kieruje Ewelina Diehl, eksploatacji i utrzymania ruchu Łukasz Kawka, a działem utrzymania dróg Tomasz Ufa.
Obecnie ZKM zatrudnia 50 pracowników, w tym połowa to kierowcy autobusów.
Do głównych zadań ZKM należy organizacja i zarządzanie miejskim transportem publicznym, koordynacja pozostałego regularnego transportu publicznego w mieście, a także prowadzenie na zlecenie ratusza konserwacji i remontów dróg oraz chodników w zakresie bieżącego utrzymania, odśnieżanie dróg miejskich oraz zarządzanie systemem płatnego parkowania.
Podstawą działania transportu zbiorowego jest rozkład jazdy autobusów. ZKM stara się, aby zachowywał on podstawowe funkcje, a mianowicie zapewniał dojazd dzieciom i młodzieży do szkół, szczególnie na godzinę 7.30 i 8.00, połączenia ze szpitalem w dni robocze i świąteczne, dojazd do ważniejszych miejsc pracy oraz połączenia w szczycie z pociągami na kierunku warszawskim.
Zakład Komunikacji Miejskiej w Sochaczewie posiada własny warsztat naprawczy, wewnętrzną stację paliw i myjnię. Mechanicy nieustannie czuwają nad utrzymaniem pojazdów w sprawności eksploatacyjnej, a autobusy przechodzą zewnętrzne badania diagnostyczne w stacjach kontroli pojazdów, przeglądy techniczne dwa razy w roku. Baza ZKM posiada nocną służbę dyspozytorską.
W latach 2007-2019 Zakład pozyskał jedenaście autobusów: w 2007 roku dwa Solbusy wyprodukowane w 2005 r., w 2009 r. Autosana San City, w 2013 roku niemal nowy autobus AMZ Kutno City Smile, w 2016 tabor wzbogacił się o dwa używane Solbusy, a w 2019 roku o Solarisa Urbino 12 z 2008 roku oraz cztery używane Solarisy Urbino 10, wyprodukowane w 2006 roku.
Na przestrzeni dziewiętnastu lat z eksploatacji wyłączono z kolei: Daby, Autosana, dziewięć Jelczy M-11, „koziołki” oraz Solarisa Urbino 9.
TABOR ZKM - obecnie
Solaris Urbino 9, rok produkcji 2000 (2 szt.)
Solbus B 9,5, rok produkcji 2005 (2 szt.)
Solaris Urbino 10, rok produkcji 2006 (4 szt.)
Solaris Urbino 12, rok produkcji 2007 (1 szt.)
Solaris Urbino 12, rok produkcji 2008 (1 szt.)
Solaris Urbino 8,9, rok produkcji 2016 (1 szt.)
AMZ Kutno City Smile, rok produkcji 2012 (1 szt.)
Solaris Urbino 10,5, rok produkcji 2019 (2 szt.)
Solaris Urbino Electric 12, rok produkcji 2020 (3 szt.)
W 2025 roku ZKM dysponował siedemnastoma autobusami obsługującymi dziesięć linii o długości 170 km, zatrzymującymi się na 179 przystankach. Obszarem działania zakładu jest miasto Sochaczew oraz, dzięki zawartym porozumieniom międzygminnym, gminy Kampinos, Nowa Sucha i Brochów. Do końca lutego 2026 roku ZKM obsługiwał również Gminę Sochaczew. Przebieg linii komunikacyjnych na terenie miasta w większości pokrywa się z ustalonym na początku jej powstania.
Autobusy ZKM przejechały w 2025 roku 666.871 km, przewożąc 743.823 pasażerów, co oznacza około dwóch tysięcy osób korzystających z transportu miejskiego każdego dnia.
Oprócz usług komunikacyjnych, które stanowią podstawę działania sochaczewskiego ZKM, zakład odpowiedzialny jest także za bieżące utrzymanie dróg miejskich latem i zimą.
Pracownicy Działu Drogowego dysponują licznymi specjalistycznymi sprzętami i pojazdami, w tym m.in. pięcioma samochodami ciężarowymi, dwiema koparko-ładowarkami, czterema pługami do odśnieżania, trzema posypywarkami oraz ciągnikiem z przyczepą. Kilka tygodni temu ZKM zakupił pojazd do przewozu walca drogowego, obecnie jest na etapie przygotowania przetargu na zakup równiaki i walca.
Tylko w 2025 roku pracownicy ZKM naprawili 1080 m² nawierzchni dróg asfaltowych, wykorzystując przy tym 11,5 tony asfaltu, blisko 18 ton grysu bazaltowego, 11,5 tony mączki wapiennej oraz 140 ton piasku.
W sezonie zimowym 2025/2026 pracownicy Grupy Drogowej ZKM zużyli 907 m³ mieszanki soli drogowej z piaskiem do zabezpieczenia odśnieżanych dróg. Dodatkowo 185 m³ mieszanki w proporcji 1:1 przekazano do ZGK w celu posypywania chodników.
W ramach utrzymania dróg gruntowych w 2025 roku zużyto 396 ton tłucznia drogowego. Ponadto naprawiono 218 m² chodników z kostki i płyt betonowych.
W ramach naprawy i wymiany oznakowania ustawiono m.in. 193 znaki drogowe oraz zamontowano 24 tabliczki z nazwami ulic.
Decyzją Rady Miejskiej w Sochaczewie 17 sierpnia 2015 roku uruchomiono pierwszą strefę płatnego parkowania, obejmującą swoim zasięgiem plac Obrońców Sochaczewa i przylegające do niego ulice – około 150 miejsc postojowych. Za zarządzanie SPP i obsługę rozmieszczonych w niej parkomatów odpowiedzialny jest sochaczewski ZKM.
Przez ponad dekadę strefa było kilkukrotnie rozszerzana, ostatni raz w 2025 roku o ul. Sierpniową i odcinek ul. Staszica. Obecnie SPP obejmuje 652 miejsca postojowe.
Coroczne raporty potwierdzają, że strefa spełnia swoją podstawową rolę – zwiększa rotację pojazdów w centrum miasta, co ułatwia kierowcom znalezienie wolnego miejsca postojowego. W 2025 roku wydano ogółem 1 167 660 biletów, z czego 865 649 (74 proc.) stanowiły bezpłatne, 30-minutowe postoje.
Od września 2018 roku za darmo autobusami ZKM zaczęły jeździć dzieci od 4 roku życia aż po studentów do 24 roku życia. Warunek był jeden – musieli posiadać wydawaną przez ratusz ważną Sochaczewską Kartę Mieszkańca.
Decyzją rady miejskiej, od lipca 2022 roku, wszyscy mieszkańcy Sochaczewa legitymujący się SKM mogą jeździć autobusami ZKM bez kupowania biletu.
Przełomowe dla sochaczewskiej komunikacji miejskiej były okres, gdy wdrażano wielomilionowy projekt „Sochaczewski Eko-bus”, dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Dzięki niemu pasażerowie zyskali dwadzieścia sześć nowoczesnych wiat przystankowych, trzy autobusy elektryczne solaris urbino 12 z 2020 roku, dwa autobusy solaris urbino 10,5 o napędzie spalinowym z silnikiem EURO-6 z XI 2019 r., pięć tablic dynamicznej informacji pasażerskiej ustawionych na przystankach przy PKP, szpitalu, okrąglaku w Chodakowie, na Placu Kościuszki i ulicy Traugutta.
„Sochaczewski Eko-bus” pozwolił też sfinansować montaż dwóch biletomatów ustawionych przy stacji PKP i na placu Kościuszki, trzech stanowisk ładowania akumulatorów autobusów elektrycznych. Sprawił, że ZKM mógł zrezygnować z papierowych biletów okresowych i zaproponować pasażerom bilety plastikowe, doładowywane w biletomatach. Dodatkowo od października 2023 r. bilety jednorazowego przejazdu można kupić poprzez aplikację mobilną zainstalowaną w telefonie użytkownika. Aktualnie tę usługę obsługuje operator moBilet.
Trzydzieści dwa lata woził pasażerów, ostatni raz zjechał z regularnej trasy 23 października 2019 roku, po wykonaniu linii nr 1. W listopadzie 2020 roku w Zakładzie Komunikacji Miejskiej rozpoczęła się renowacja zabytkowego Jelcza M11. Autobus o numerze rejestracyjnym SNB 6522, wyprodukowany w 1987 roku, po raz pierwszy wyjechał na drogi naszego miasta w 1988 i pozostawał w eksploatacji przez trzydzieści jeden lat. Łącznie przejechał około 1 400 000 kilometrów.
Projektem odrestaurowania ostatniej, pozostającej w posiadaniu sochaczewskiego ZKM, M11-ki zajmował się w wolnych chwilach zespół zakładowych mechaników. Dwa lata pracami kierował Stanisław Pazdro, który zmarł w październiku 2022 roku. Jelcz był jego „oczkiem w głowie”, nazywał go pieszczotliwie jelonkiem.
W czerwcu 2025 roku Jelcz M11 został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków przez mazowieckiego, wojewódzkiego konserwatora zabytków, a na koniec 2025 roku autobus został przerejestrowany jako pojazd zabytkowy otrzymując „żółte tablice” WSC 50.
Po pięciu latach prac Jelcz M11 wrócił na trasę, 13 lipca 2025 roku podczas III Sochaczewskiego Spotkania z Klasykami, jako autobus turystyczny, po raz pierwszy zabrał pasażerów w nostalgiczną przejażdżkę po mieście. Chętnych, by skasować bilet w kasowniku dziurkaczu, nie brakowało. Przy przystanku na ul. Pokoju pracownicy ZKM rozstawili stoisko, na którym przygotowali specjalną loterię z pytaniami o historię Jelcza.
Zabytkowy autobus zabiera mieszkańców i odwiedzających Sochaczew turystów w historyczną podróż podczas organizowanych w okresie letnim przez miasto większych wydarzeń plenerowych.
Od 1 marca 2026 roku, decyzją wójta, Gmina Sochaczew jednostronnie wypowiedziała porozumienie i zrezygnowała z usług z zakresu transportu publicznego Zakładu Komunikacji Miejskiej w Sochaczewie.
Na terenie gminy rolę organizatora komunikacji zbiorowej przejął inny przewoźnik – Związek Powiatowo-Gminny - Żyrardowskie Przewozy Autobusowe. Autobusy ZKM Sochaczew nie zatrzymują się na przystankach położonych w granicach administracyjnych sąsiedniego samorządu.
Wyjątkiem pozostała Żelazowa Wola. Decyzją burmistrza Daniela Janiaka mieszkańcy oraz odwiedzający Sochaczew turyści nadal mogą dotrzeć do Domu Urodzenia Fryderyka Chopina linią nr 6.
W 2026 i 2027 roku do taboru ZKM dołączą cztery nowe elektryczne autobusy Yutong. Realizacja przedsięwzięcia jest możliwa dzięki dofinansowaniu w wysokości 5 877 112 zł z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027, przeznaczonego na rozwój ekologicznego transportu publicznego.
Wartość realizowanego przez samorząd miejski projektu „Zielony Sochaczew – ekologiczny i konkurencyjny transport publiczny” wynosi ponad 8,5 mln zł. W ramach projektu, na terenie bazy ZKM przy al. 600-lecia 90, wybudowane zostaną również dwie dwustanowiskowe stacje ładowania pojazdów elektrycznych.
Dostawcą pojazdów będzie warszawska spółka Busnex, oficjalny przedstawiciel marki Yutong w Polsce. 11 marca Burmistrz Sochaczewa Daniel Janiak podpisał umowę za zakup autobusów z dyrektorem sprzedaży Busnex Poland, Emilem Dmochowskim.
Do taboru dołączą dwa autobusy elektryczne Mini – siedmiometrowe Yutong E7S oraz dwa Midi dziewięciometrowe - Yutong E9. Pierwsze dwa pojazdy powinny zostać dostarczone do bazy ZKM w listopadzie tego roku i wyjechać na trasy w grudniu, a dwa kolejne w czerwcu 2027 roku.
*Tekst jest treścią prezentacji przygotowanej na jubileusz 25-lecia ZKM Sochaczew (1.07.2026 r.)
